Mariëlle's Space Wat is kanker toch een sluipmoordenaar

Ter overdenking: Karin Spaink - Het Parool 2006

Lance Armstrong overwon kanker.’ Je ziet dergelijke opmerkingen vaak, met steeds andere

helden in de hoofdrol, en ze staan me intussen mateloos tegen. Het is niet eens het heroïsche

dat me stoort, de suggestie van een geleverd gevecht, van iemand die met zijn ziekte op de

vuist gaat in een eerzame strijd, hoewel dat een vals romantisch beeld is. Kanker hebben is

immers helemaal niet heroïsch.

Kanker hebben is angstig, gaat gepaard met veel geduld moeten betrachten, met steeds weer

moeten wachten op steeds weer nieuwe onderzoeken en uitslagen, met bekaf worden van de

wekenlange bestralingen of de maandenlange chemo’s; ‘vechten’ met kanker is geopereerd

worden, je lens slikken aan pillen, dagenlang kotsen, je huid zien verbranden, weken achtereen

niets meer lekker vinden, maagzuur hebben en schimmels, brandende ogen en een snotneus.

Het is vooral: niet weten of je het zult overleven en ondertussen proberen je leven overeind te houden.

Dat laatste vergt moed, doorzettingsvermogen en steun van naasten, maar dat is nog iets

anders dan ‘overwinnen’.

Het is ook niet het voorbarige dat me ergert. ‘Ellen ten Damme, Kylie Minoque en Joke Bruijs

hebben borstkanker ook overwonnen,’ zegt iemand dan en dat is bemoedigend of troostend

bedoeld en dus lief, maar het slaat de plank mis. Voornoemde dames hebben de behandelingen

afgerond; of die kanker die in hen woedde écht weg is weet niemand, want die kan tot nog

een jaar of acht later opnieuw de kop opsteken. Pas wie tien jaar later nog steeds kankervrij is,

kan werkelijk opgelucht ademhalen. Eindelijk verlost!

Wat me ergert is de suggestie dat Armstrong - of in Nederland: Ten Damme, of ik, of wie ook

van die vijfenzeventigduizenden mensen bij wie elk jaar kanker wordt ontdekt - hoogstpersoonlijk

‘zijn’ kanker zou kunnen verslaan. De uitdrukking veronderstelt persoonlijke inzet

onzerzijds, een of andere geleverde prestatie. Anders gezegd: dat we er iets voor hebben

gedaan, anders dan ons laten behandelen. ‘Kanker overwinnen’ suggereert dat je overleving

wordt beïnvloed - of zelfs: bepaald - door je wilskracht en vastberadenheid.

Iedereen die kanker heeft, wil liever overleven. Maar die kanker zelf wil dat ook: die wil zich

blind reproduceren, die kan niet anders, dat is zijn aard. Net als een virus kent een kankercel

geen moraal. Hij heeft alleen zwakheden die artsen kunnen uitbuiten. Het heeft weinig zin de

strijd tussen cel en therapie die zich in het lichaam van de patiënt afspeelt, te beschrijven in

termen van een persoonlijke ‘overwinning’.

Bij verstek impliceert die uitspraak bovendien dat iemand die gevloerd wordt door kanker,

minder hard heeft gevochten of mentaal minder sterk was. Dát is waarom ik de uitdrukking

niet goed kan velen. Doodgaan aan kanker verwordt ermee tot een persoonlijk falen, terwijl het

echte probleem dan is dat die kanker te sterk was, of al te ver heen. Tegen sommige soorten

kanker hebben we immers op lange termijn amper een antwoord, en wie uitgezaaide kanker

heeft, kan nog een tijd doorleven maar weet zijn vonnis helaas geveld.

Ongeveer de helft van de mensen die kanker krijgt sterft daar uiteindelijk aan, en dat is heus

niet de schuld van die mensen,een bewijs van hun tekortschietende vechtlust of wilskracht.

Ze waren helaas kansloos, en dat is al erg genoeg. Laten we hen en hun nabestaanden dat verlies

alsjeblieft niet nog ’s inpeperen door kanker hebben voor te stellen als gevecht dat iemand

‘persoonlijk’ kan overwinnen. Bron: karin Spaink